Safeer Mall که از سال ۲۰۰۶ در شارجه فعالیت داشت و روزگاری یکی از مراکز پرتردد این امارت بهشمار میرفت، اوایل سال ۲۰۲۵ به دلیل کاهش استقبال عمومی و تغییر رفتار مصرفکنندگان رسماً تعطیل شد. با گسترش تجارت الکترونیک، افزایش هزینههای عملیاتی، و رشد تقاضا برای تجربهمحوری در خرید، این مرکز نیز مانند بسیاری از مراکز خرید دیگر جهان، با چالشهایی اساسی مواجه شد.
با این حال، برخلاف تصور عمومی که تعطیلی این مجموعه را پایان راه آن میدانست، گزارشهای جدید حاکی از آن است که Safeer Mall بهزودی با نام جدید و چهرهای کاملاً بازسازیشده به فعالیت بازخواهد گشت. طبق اعلام رسمی گروه سرمایهگذاری بینالمللی International Western، مالک جدید این پروژه، مرکز خرید سابق Safeer Mall که در ژانویه ۲۰۲۵ به این گروه واگذار شده، در حال بازسازی کامل است.
این پروژه که با سرمایهای بیش از ۱ میلیارد درهم در حال اجراست، طی ۵ ماه آینده به پایان خواهد رسید و با ویژگیهایی نوین همچون بزرگترین فضای بازی خانوادگی در شارجه، مجموعهای متنوع از رستورانها، یک باشگاه ورزشی پیشرفته و هایپرمارکت بزرگ بازگشایی خواهد شد و اکنون در مرحله نوسازی زیرساختها، بهروزرسانی نمای داخلی و خارجی، و تطبیق با استانداردهای جدید دولت امارات قرار دارد. در حال حاضر ۹ فروشگاه همچنان در محل باقی ماندهاند و مدیریت جدید قول داده است در دورهی بازسازی، حمایت لازم را از مستأجران فعلی بهعمل آورد و گزینههای آتی را با آنها بررسی کند. با موقعیت ممتاز این مرکز در کنار جاده اتحاد (E11) - یکی از شاهراههای اصلی میان دبی و شارجه - و برنامهریزی دقیق مالک جدید، به نظر میرسد Safeer Mall با رویکردی کاملاً مدرن و تجربهمحور در حال بازتعریف جایگاه خود در بازار خردهفروشی امارات است.
اما با این حال این موضوع نگرانی هایی درباره آینده مراکز خرید مشابه و روند تغییرات در صنعت خرده فروشی ایجاد کرده است.
مراکز خریدی که به سرنوشت مشابه دچار شده اند
Safeer Mall تنها قربانی این تغییرات در صنعت خرده فروشی نیست. در سال های اخیر، چندین مرکز خرید مشهور در نقاط مختلف جهان به دلیل کاهش استقبال عمومی تعطیل شده اند:
Galleria در وایت پلینز، نیویورک
مرکز خرید Galleria که از سال ۱۹۸۰ در وایت پلینز فعالیت داشت، در ۳۱ مارس ۲۰۲۳ به دلیل کاهش تعداد بازدیدکنندگان و بسته شدن فروشگاه های مهم، تعطیل شد. این مجموعه قرار است به یک پروژه چندمنظوره تبدیل شود.
Lakeforest Mall در مریلند
Lakeforest Mall که در سال ۱۹۷۸ افتتاح شد، زمانی یکی از مقاصد اصلی خرید در گیتس برگ، مریلند بود. اما با خروج فروشگاه های بزرگی مانند JCPenney و Sears ، مشتریان بهتدریج کمتر شدند و در ۳۱ مارس ۲۰۲۳ این مرکز به طور کامل تعطیل شد.
Columbia Colonnade در پنسیلوانیا
این مرکز خرید که در گذشته پرتردد بود، بهتدریج از رونق افتاد و تا ژانویه ۲۰۲۱ تنها سه فروشگاه فعال داشت. درنهایت در ۳۱ مارس ۲۰۲۲ تعطیل شد و تلاش ها برای احیای آن تاکنون بی نتیجه بوده است.
Greenspoint Mall در تگزاس
Greenspoint Mall در هیوستون، تگزاس نیز به سرنوشت مشابهی دچار شد. این مرکز که سال ها در رقابت با مراکز خرید مدرن تر قرار داشت، سرانجام در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۴ به طور کامل تعطیل شد و برنامه هایی برای تبدیل آن به یک مجموعه مسکونی و تجاری در دست اجراست.
چرا مراکز خرید سنتی از رونق افتاده اند؟
تعطیلی Safeer Mall و سایر مراکز خرید نشان دهنده تغییرات ساختاری در اکوسیستم خرده فروشی است. این تغییرات نه تن ها بر مراکز خرید فیزیکی، بلکه بر مدل های تجاری و استراتژی های توسعه برند ها نیز تأثیر گذاشته است.
ـ افزایش نفوذ پلتفرم های تجارتالکترونیک و تغییر عادت های خرید مصرف کنندگان یکی از مهم ترین عوامل کاهش تردد در مراکز خرید است. با رشد فروش آنلاین، مصرف کنندگان دیگر نیازی به مراجعه حضوری برای خرید محصولات عمومی و حتی برند های لوکس احساس نمی کنند. تجربه ای که خرده فروشان فیزیکی ارائه می دهند، باید فراتر از تأمین محصول باشد تا بتواند مشتریان را جذب کند.
ـ مراکز خرید سنتی با افزایش هزینه های عملیاتی ازجمله اجاره، مالیات، هزینه های نگهداری و نیروی انسانی مواجهند. در بسیاری از موارد، خرده فروشان توانایی پرداخت این هزینه ها را ندارند، به ویژه زمانی که نرخ تبدیل در فروشگاه های فیزیکی کاهش می یابد. این مسأله موجب خروج تدریجی برند های بزرگ از مراکز خرید شده و منجر به بسته شدن فروشگاه ها و درنهایت کاهش جذابیت مال ها برای سرمایه گذاران و توسعه دهندگان شده است.
ـ نسل های جدید مصرف کنندگان، به ویژه نسل Z و آلفا، به دنبال تجربه هایی فراتر از خرید محصول هستند. آن ها ترجیح می دهند به فضا هایی مراجعه کنند که ترکیبی از خرید، سرگرمی، تعامل اجتماعی و حتی خدمات دیجیتال یکپارچه را ارائه دهند. مراکز خریدی که نتوانند این انتظارات را برآورده کنند، به مرور مشتریان خود را از دست می دهند.
ـ برند های مطرح، به جای تمرکز صرف بر حضور در مراکز خرید، در حال سرمایه گذاری بر مدل های فروش مستقیم (DTC) هستند. آن ها از ابزار هایی مانند هوش مصنوعی، واقعیت افزوده (AR) و فروشگاه های بدون صندوقدار برای بهبود تجربه خرید استفاده می کنند. در چنین شرایطی، وابستگی به فضا های تجاری بزرگ کاهش یافته و بسیاری از برند ها به سمت فروشگاه های کوچک تر و نمایشگاهی حرکت می کنند.
آینده مراکز خرید: مسیر های تطبیق و تحول
تعطیلی مراکز خریدی مانند Safeer Mall نشان دهنده زوال این صنعت نیست، بلکه نشانه ای از نیاز به تغییر مدل های کسب وکار در فضای خرده فروشی است. در سال های اخیر، برخی مراکز خرید موفق با اتخاذ استراتژی های جدید توانسته اند خود را با شرایط جدید بازار تطبیق دهند. این استراتژی ها شامل موارد زیر است:
توسعه مراکز خرید به عنوان «هاب های اجتماعی»
مراکز خرید درحال تبدیل شدن به فضا های چندمنظورهاند که شامل دفاتر اداری، هتل ها، باشگاه های ورزشی، مراکز پزشکی و فضا های آموزشی می شوند. این تغییرات باعث افزایش جریان بازدیدکنندگان و افزایش ارزش اقتصادی این فضا ها شده است.
تمرکز بر برند های تجربه محور و سرگرمی محور
مراکز خرید موفق، برند هایی را جذب می کنند که به جای فروش سنتی، تجربه ای منحصربه فرد به مشتری ارائه می دهند. برند هایی مانند Apple ، LEGO ، و Tesla با ایجاد تجربه های حضوری منحصر به فرد، موجب افزایش تردد مشتریان به مراکز خرید شده اند.
استفاده از فناوری های پیشرفته برای ایجاد یکپارچگی بین کانال های فروش
مراکز خریدی که از فناوری هایی مانند واقعیت افزوده، داده کاوی برای تحلیل رفتار مشتریان و مدل های ترکیبی آنلاین-آفلاین استفاده کرده اند، توانسته اند مزیت رقابتی ایجاد کنند. مفهوم Retailtainment یکی از روند های کلیدی برای افزایش تعامل مشتریان با فضا های خرید فیزیکی است.
تبدیل مراکز خرید به مراکز تحقق سفارشها
برخی از مراکز خرید درحال تغییر کاربری بخشی از فضای خود به انبار های محلی و مراکز توزیع سریعند. این تغییر موجب کاهش هزینه های لجستیک برای برند ها شده و تجربه خرید سریع تری را برای مشتریان فراهم می کند.
مراکز خرید سنتی که به تغییرات بازار خرده فروشی بی توجه باشند، با خطر تعطیلی روبه رو خواهند شد اما آن دسته از مراکزی که بر نوآوری، تجربه محوری و یکپارچه سازی مدل های فروش دیجیتال و فیزیکی سرمایه گذاری کنند، می توانند در این فضای رقابتی دوام بیاورند. سرنوشت Safeer Mall هشداری برای مدیران و سرمایه گذاران صنعت خرده فروشی است که درک کنند مدل های سنتی دیگر کارایی گذشته را ندارند و دوران جدیدی در خرده فروشی آغاز شده است.